AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI
ÜMUMİ MƏLUMAT
Azərbaycan Respublikasının yarandığı tarix 28 may 1918
Müstəqillik günü 18 oktyabr 1991
Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatına qoşulduğu gün 30 yanvar 1992
Birləşmiş Millətlər Təşkilatına daxil olduğu gün 2 mart 1992
Müstəqil Dövlətlər Birliyinə daxil olduğu gün 19 sentyabr 1995
Avropa Şurasına daxil olduğu gün 17 yanvar 2001
Ərazi, min kv.km 86.6
Əhalinin sayı, min nəfər (2010-cu ilin əvvəlinə) 8997.4
1 km 2_ə düşən əhalinin sıxlığı, nəfər 103.9
Paytaxtı Bakı
Dövlət dili Azərbaycan
Pul vahidi manat
Manatın ABŞ dollarına kursu (31.12.2009-cu il) 0.8031
İnzibati ərazi vahidlərinin sayı:
Muxtar Respublika 1
Rayonlar 66
Şəhərlər 77
Şəhər rayonları 13
Qəsəbələr 258
Kənd ərazi dairələri 1704
Kənd yaşayış məntəqələri 4257
Coğrafi məlumatlar
Ərazisi
86,6 min km2 (12% meşələr, 1,7% su hövzəsi, 54,9% yararlı torpaqlar, o cümlədən 30,8 % otlaq və biçənəklər,
31,4 % sair torpaqlar). Ölkə 440 və 520 şərq uzunluq dairəsi, 380 və 420 şimal en dairəsində, Bakı 400 paralel üzərindədir. Qonşuları
Dövlət sərhədləri
Cənubdan İranla 765 km və Türkiyə ilə 15 km, şimaldan Rusiya ilə 390 km, şimali-qərbdən Gürcüstan ilə 480 km, qərbdən Ermənistan ilə 1007 km həmsərhəddir.
Bakıdan şimal qütbünə qədər olan məsafə 5550 km, ekvatora qədər olan məsafə isə 4440 km
Ən böyük göllər, km2
Sarısu - 67,0
Ağgöl - 56,2
Ağzıbirçala - 37,0
Mehman - 35,0
Böyükşor - 9,2
Hacıqabul - 8,4
Dünyada ən böyük göl – Xəzər dənizi sahəsi 400000 km2, dərinliyi-1025 m Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorun-da ən enli sahəsinin uzunluğu 456 km
Ən böyük adalar km2
Pirallahı - 14,4
Çilov - 11,5
Xərə-Zirə - 3,5
Böyük-Zirə - 1,4
Ən böyük çaylar km
Kür - 1515
Araz - 1072
Qanıx (Alazan) - 413
Qabırrı (İori )- 389
Samur - 216 Tərtər - 200
Ən yüksək dağ zirvəsi
Bazardüzü - 4466 m
Siyasi quruluş
Dövlət rəhbəri: Prezident.
O, ümumi gizli səsvermə yolu ilə 5 ildən bir seçilir. 2008-ci il oktyabrın 15-də Ilham Heydər oğlu Əliyev 3 232 259 nəfərin və ya səsvermədə iştirak edənlərin 88,73 faiz səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir.
Azərbaycan Respublikasında qanunvericilik hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi həyata keçirir. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 125 deputatdan ibarətdir. 6 noyabr 2005-ci ildə Üçüncü Çağırış Azərbaycan Respublikasinin Milli Məclisinə seçkilər keçirilmişdir.
Siyasi partiyalar və ictimai təşkilatlar
Azərbaycanda siyasi partiyalar
onlardan:
Yeni Azərbaycan partiyası Kəndli partiyası
Müsavat partiyası Demoktarik Sahibkarlar partiyası
Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi partiyası Kommunist partiyası
Milli İstiqlal partiyası Vətəndaş Həmrəyliyi partiyası
Azərbaycan Demokrat partiyasi Azərbaycan Liberal partiyası
Ədalət partiyası Azərbaycan Sosial Rifah partiyası
Ana Vətən partiyası Yurddaş partiyası
Sosial-Demokrat partiyası Sair
Əsas sosial-iqtisadi göstəricilər 1) (milyon manat)
2000 2005 2006 2007 2008 2009
Əhalinin sayı (ilin sonuna), min nəfər 8 114,3 8 553,0 8 665,9 8 779,8 8 896,9 8 997,4
Ümumi daxili məhsul 4 718,1 12 522,5 18 746,2 28 360,5 40 137,2 34 578,7
Sənaye məhsullarının ümumi həcmi 3 639,5 9 290,5 15 509,4 22 441,4 29 697,6 22 203,7
Əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlər 967,8 5 769,9 6 234,5 7 471,2 9 944,2 7 365,0
Kənd təsərrüfatı, meşəçilik, balıgçılıq və ovçuluq məhsullarının ümumi həcmi 1 072,6 1 752,1 1 991,5 2 793,0 3 333,2 3 466,7
Nəqliyyat sektorunda yük dövriyyəsi, mlyn. ton-km 15 948 26 534 43 294 78 007 88 607 97 704
Pərakəndə əmtəə dövriyyəsi 2 119,9 4 622,2 5 760,3 7 591,4 10 876,0 11 828,5
Əhaliyə göstərilən pullu xidmətlər 477,2 960,7 1 400,7 2 348,3 3 393,0 4 088,2
Xarici ticarət dövriyyəsi, mlyn. ABŞ dolları 2 917,3 8 558,4 11 638,9 11 771,7 54 925,5 20 818,2
o cümlədən:
ixrac 1 745,2 4 347,2 6 372,2 6 058,2 4 7756,0 14 698,5
idxal 1 172,1 4 211,2 5 266,7 5 713,5 7 169,5 6 119,7
Dövlət büdcəsinin gəlirləri 714,6 2 055,2 3 868,8 6 006,6 10 762,7 10 325,9
Dövlət büdcəsinin xərcləri 764,0 2 140,7 3 790,1 6 086,2 10 774,2 10 567,9
Əhalinin gəlirləri 4 047,3 8 063,6 10 198,5 14 558,2 20 735,4 22 396,1
Adambaşına düşən gəlirlər, manat 508,9 962,2 1 201,3 1 692,2 2 378,3 2 537,2
Bir işçiyə hesablanmış nominal orta aylıq əmək haqqı, manat 44,3 123,6 149,0 215,8 274,4 298,0
İşsiz statusu verilmiş şəxslərin sayı, nəfər 43 739 56 343 53 862 50 651 44 481 41 100
İstehlak mallarının qiyməti və xidmət tarifləri:
əvvəlki ilə nisbətən, % 101,8 109,6 108,3 116,7 120,8 101,5
Sənaye məhsullarının istehsalçı qiymətləri 127,4 118,9 117,7 108,0 111,6 80,8
Əsas sosial-iqtisadi göstəricilər (əvvəlki ilə nisbətən, faizlə)
2001 2005 2006 2007 2008 2009
Əhalinin sayı (ilin sonuna) 100,95 101,3 101,3 101,3 101,3 101,1
Ümumi daxili məhsul 109,9 126,4 134,5 125,0 110,8 109,3
Sənaye məhsullarının ümumi həcmi 105,1 133,5 136,6 124,0 106,0 108,6
Əsas kapitala yönəl-dilmiş vəsaitlər 121,0 116,6 115,2 123,8 131,8 81,3
Kənd təsərrüfatı, meşəçilik, balıgçılıq və ovçuluq məhsullarının ümumi həcmi 111,1 107,5 100,9 104,0 106,1 103,5
Nəqliyyat sektorunda yük dövriyyəsi 115,7 114,0 163,2 180,2 113,6 110,3
Pərakəndə əmtəə dövriyyəsi 109,9 113,2 113,5 115,3 116,1 108,9
Əhaliyə göstərilən pullu xidmətlər 105,6 126,1 142,1 133,8 129,7 112,5
Xarici ticarət dövriyyəsi 128,4 120,0 136,0 101,1 466,6 х
o cümlədən:
ixrac 132,6 120,2 146,6 95,1 788,3 x
idxal 122,1 119,8 125,1 108,5 125,5 85,4
Dövlət büdcəsinin gəlirləri 109,8 136,2 188,2 155,3 179,2 95,9
Dövlət büdcəsinin xərcləri 105,7 142,5 177,0 160,6 177,0 98,1
Əhalinin gəlirləri 106,3 122,3 126,5 142,7 142,4 108,0
Adambaşına düşən gəlirlər 105,2 120,8 124,8 140,9 140,5 106,7
Bir işçiyə hesab-lanmış nominal orta aylıq əmək haqqı 117,3 124,3 120,6 144,8 127,2 108,6
İşsiz statusu verilmiş şəxslərin sayı 110,8 100,7 95,6 94,0 87,8 92,4
13
MİLLİ SƏRVƏT
Ayrı-ayrı qeyri-maliyyə aktivlərinin dəyəri (ilin sonuna, milyon manat)
İllər
Əsas fondlar
Qeyri-maddi aktivlər
Məlumat üçün:
ev təsərrüfatlarında istifadə olunan uzun müddətli istehlak malları
(əhalinin ev əmlakı)
2000
18 139,7
21,8
1 556,4
2001
20 959,7
24,2
1 878,4
2002
22 314,5
37,3
2 365,3
2003
25 412,4
75,2
2 836,9
2004
29 045,7
105,6
3 430,5
2005
33 939,3
102,7
4 166,6
2006
40 641,2
133,5
5 237,2
2007
50 183,0
149,7
6 873,9
2008
54 735,8
152,5
9 575,1
Əsas fondların təzələnməsi və sıradan çıxması əmsalı
Göstəricilər
2000
2005
2006
2007
2008
Təzələnmə əmsalı (ilin axırı üçün mövcud olmuş əsas fondlarına görə onların (mal-qaradan başqa) istifadəyə verilməsi, faizlə
4,9
14,5
14,1
12,2
11,3
Sıradan çıxma əmsalı (ilin əvvəli üçün mövcud olmuş əsas fondlarına görə onların (mal-qaradan başqa) sıradan çıxması, faizlə
0,8
1,0
0,7
0,7
0,9
