Armenian occupation of Karabakh

Armenian occupation of Karabakh


Occupation of Azerbaijan.
Aggression by Republic of Armenia.
10th anniversary of the occupation of Shusha and
massacre of Khojaly in Karabakh region of Azerbaijan.
Commemoration by Azerbaijan Society in America (ASA), 8 May 2002.
As the result of aggression by the Republic of Armenia against the Republic of Azerbaijan, during the
1988-1994 period, serious material damage has been inflicted, currently estimated at $22 billion dollars.
Overall area of the occupied territories of the Republic of Azerbaijan includes:
• the territory of the Nagorno-Karabakh region (former Nagorno-Karabakh Autonomous Oblast
(NKAO), abolished in 1991);
• the territories of 7 regions bordering with Nagorny Karabakh (Aghdam, Fizuli, Djabrail, Zangelan,
Gubadly, Lachin and Kelbajar);
• the territories of 4 regions bordering with Armenia (Gazakh, Agstafa, Tovuz and Gedabey);
• the territories of 4 regions bordering with the Line of Contact (Ter-Ter, Goranboy, Agdjabedi and
Beylagan);
• the territories of the administrative regions of the Nakhichevan Autonomous Republic (Azerbaijani
exclave, separated from the rest of the republic in 1920),
Total: 17,000 sq.km. (10,563 sq. miles)
Occupied regions of Azerbaijan has been totally destroyed and robed. The great economic damage has
been inflicted also to 4 regions of Azerbaijan bordering with Armenia, 4 regions bordering with the Line of
Contact and the territories of the administrative regions of the Nakhchivan Autonomous Republic.
From the beginning of the aggression against Azerbaijan, more than 877 settlements have been burned
and destroyed.
"The actions taken by the government of Armenia in the context of the conflict over Nagorno-Karabakh
are inconsistent with the territorial integrity and national sovereignty principles of the Helsinki Final Act.
Armenia supports Nagorno-Karabakh separatists in Azerbaijan both militarily and financially. Nagorno-
Karabakh forces, assisted by units of the Armenian armed forces, currently occupy the Nagorno-
Karabakh region and surrounding areas in Azerbaijan. This violation and the restoration of peace
between Armenia and Azerbaijan have been taken up by the OSCE."
William J. Clinton
President of the United States of America
(Source: Presidential Determination (PD) No. 99-8 of December 8, 1998, and PD No. 98-11 of January
26, 1998, Memorandum for the Secretary of State, Re: "Assistance Program for the New Independent
States of the Former Soviet Union.")
In the late 18th century, several khanates [Azerbaijani states], including Karabakh [founded in 1747],
emerged in the south Caucasus to challenge the waning influence of the [Iranian Empire and] Ottoman
Empire. After the Russian Empire eventually took control over the region in 1813, Azerbaijani Turks
began to emigrate from Karabakh while the Armenian population of mountainous (Nagorno) Karabakh
grew. With the 1917 Russian Revolution, Azerbaijan and Armenia each declared independence [in 1918]
and sought control over Karabakh during the Russian Civil War. In 1923, after the Bolshevik takeover of
the Caucasus, Nagorno-Karabakh (NK) was made an autonomous region [NKAO] within the Azerbaijani
Soviet Republic. Soviet control temporarily quieted ethnic tensions.
By the 1980s, NK's population was about 75% ethnic Armenian, with most Azerbaijanis living in the
district and city of Shusha. [According to the last official Soviet census (1989), 91.7% of population of
Shusha district and 98% of the city Shusha were ethnic Azerbaijanis. Since 1992, all were either killed or
became refugees (IDPs) It is important to note the spiritual, cultural and historical value of Shusha and
Karabakh region to all Azerbaijanis. According to Encyclopedia Britannica: "The people of Azerbaijan
have retained their ancient musical tradition. For example, the art of ashugs, who improvise songs to their
own accompaniment on a stringed instrument called a kobuz, remains extremely popular. Mugams, vocal
and instrumental compositions, are also widely known, the town of Shusha being particularly renowned
for this art"].
The violence increased dramatically after the withdrawal of Soviet troops. Over 30,000 people were killed
in the fighting from 1992 to 1994. In May 1992, Armenian and Karabakhi forces seized Shusha (the
historical, Azerbaijani-populated capital of the region) and Lachin (thereby linking NK to Armenia). By
October 1993 Armenian and Karabakhi forces eventually succeeded in occupying almost all of NK,
Lachin and large areas in southwestern Azerbaijan. As Armenian and Karabakhi forces advanced,
hundreds of thousands of Azerbaijani refugees fled to other parts of Azerbaijan. In 1993 the UN Security
Council adopted resolutions calling for the cessation of hostilities, unimpeded access for international
humanitarian relief efforts, and the eventual deployment of a peacekeeping force in the region. The UN
also called for immediate withdrawal of all ethnic Armenian forces from the occupied territories of
Azerbaijan. Fighting continued, however, until May 1994 when Russia brokered a cease-fire.
(Source: U.S. Department of State, History of the Nagorno-Karabakh Conflict, March 30, 2001.
Abridged version with comments by ASA).
"At the end of 1991, the conflict between Armenia and Azerbaijan escalated into war. Between
1992 and 1994 almost 20 percent of the Azerbaijan's territory, including six districts of Azerbaijan
in addition to Nagorno-Karabagh, were under Armenian control, resulting in mass population
displacement within the country. The State estimated the number of internally displaced persons
at 778,500 by the end of 1993, and 604,574 as of 1 March 1998. UNHCR estimates are lower, with
551,000 persons at the end of 1997." (International Organization for Migration, 1999, Migration in the
CIS 1997-1998, 1999 Edition, p. 40)
"More than 568,000 persons from western regions of Azerbaijan under Armenian occupation since
1993, including 42,072 from Nagorno-Karabakh, remained displaced within the country. Most were
displaced from regions just outside Nagorno-Karabakh, including Fizuli (133,725 persons), Agdam
(128,584 persons), Lachin (63,007 persons), Kelbadjar (59,274), Jabrayil (58,834 persons), Gubadli
(31, 276), Zangilan (34,797), Terter (5,171) and Adjabedi (3,358)." (U.S. Committee for Refugees
(USCR), 31 December 2000, World Refugee Survey 2000, Washington D.C.: Country Report Azerbaijan)
"The more than 600,000 displaced Azerbaijanis constitute the largest group of IDPs in the
Caucasus. The displaced include the entire Azeri population of Nagorno-Karabakh and a wide
area surrounding it. They comprise a broad range of professionals, farmers, and workers and
include men, women, and children of all ages. Because of the ethnic basis of displacement in
Azerbaijan, the IDPs there are virtually all Azeri (Turkic) peoples. Most of them are nominally Shia
Muslim, but many of those from Lachin and Kelbajar Provinces are Sunni Muslim Kurds." (Greene,
Thomas, 1998, The Forsaken People, "Internal Displacement in the North Caucasus, Azerbaijan,
Armenia and Georgia" (Washington D.C: The Brookings Institution, p. 254)
"The overwhelming majority, over 99 per cent, of the internally displaced population are ethnic
Azeris. The remainder are some 4,000 Kurds from the Lachin and Kelbajar districts and several
hundred persons of various other ethnic groups, mostly Russian." (United Nations Commission on
Human Rights (CHR), 25 January 1999, Report of the Representative of the Secretary-General, Mr.
Francis M. Deng, Profiles in displacement: Azerbaijan (E/CN.4/1999/79/Add.1), para. 31)
”Now the longest -running conflict in the former Soviet Union, the battle for Nagorno-Karabakh has
rapidly expanded and intensified since it began in 1988, resulting in the deaths of an estimated
25,000 soldiers and civilians and the displacement of one million others. What began with
demonstrations calling for the unification of the Republic of Armenia with Nagorno-Karabakh, a
largely Armenian [populated] region of Azerbaijan, became a full-scale war in 1992. In 1993, the
war spilled into other parts of Azerbaijan as Karabakh Armenian forces, often with the support of
the Republic of Armenia, conducted massive offensive military operations into the Azeripopulated
provinces surrounding Nagorno-Karabakh.” (Source: Human Rights Watch / Helsinki
(HRW). Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh, December 1994)
''An appropriate analogy with the Jewish Holocaust might be the systematic extermination of the
entire Muslim population of the independent republic of Armenia which consisted of at least 30-40
percent of the population of that republic. The memoirs of an Armenian army officer who
participated in and eye-witnessed these atrocities was published in the U.S. in 1926 with the title
'Men Are Like That.' Other references abound.'' Rachel A. Bortnick - The Jewish Times - June 21, 1990.

Albert Einstein The Nobel Prize in Physics 1921

Albert Einstein
The Nobel Prize in Physics 1921
Biography

Albert Einstein was born at Ulm, in Württemberg, Germany, on March 14, 1879. Six weeks later the family moved to Munich, where he later on began his schooling at the Luitpold Gymnasium. Later, they moved to Italy and Albert continued his education at Aarau, Switzerland and in 1896 he entered the Swiss Federal Polytechnic School in Zurich to be trained as a teacher in physics and mathematics. In 1901, the year he gained his diploma, he acquired Swiss citizenship and, as he was unable to find a teaching post, he accepted a position as technical assistant in the Swiss Patent Office. In 1905 he obtained his doctor's degree.

During his stay at the Patent Office, and in his spare time, he produced much of his remarkable work and in 1908 he was appointed Privatdozent in Berne. In 1909 he became Professor Extraordinary at Zurich, in 1911 Professor of Theoretical Physics at Prague, returning to Zurich in the following year to fill a similar post. In 1914 he was appointed Director of the Kaiser Wilhelm Physical Institute and Professor in the University of Berlin. He became a German citizen in 1914 and remained in Berlin until 1933 when he renounced his citizenship for political reasons and emigrated to America to take the position of Professor of Theoretical Physics at Princeton*. He became a United States citizen in 1940 and retired from his post in 1945.

After World War II, Einstein was a leading figure in the World Government Movement, he was offered the Presidency of the State of Israel, which he declined, and he collaborated with Dr. Chaim Weizmann in establishing the Hebrew University of Jerusalem.

Einstein always appeared to have a clear view of the problems of physics and the determination to solve them. He had a strategy of his own and was able to visualize the main stages on the way to his goal. He regarded his major achievements as mere stepping-stones for the next advance.

At the start of his scientific work, Einstein realized the inadequacies of Newtonian mechanics and his special theory of relativity stemmed from an attempt to reconcile the laws of mechanics with the laws of the electromagnetic field. He dealt with classical problems of statistical mechanics and problems in which they were merged with quantum theory: this led to an explanation of the Brownian movement of molecules. He investigated the thermal properties of light with a low radiation density and his observations laid the foundation of the photon theory of light.

In his early days in Berlin, Einstein postulated that the correct interpretation of the special theory of relativity must also furnish a theory of gravitation and in 1916 he published his paper on the general theory of relativity. During this time he also contributed to the problems of the theory of radiation and statistical mechanics.

In the 1920's, Einstein embarked on the construction of unified field theories, although he continued to work on the probabilistic interpretation of quantum theory, and he persevered with this work in America. He contributed to statistical mechanics by his development of the quantum theory of a monatomic gas and he has also accomplished valuable work in connection with atomic transition probabilities and relativistic cosmology.

After his retirement he continued to work towards the unification of the basic concepts of physics, taking the opposite approach, geometrisation, to the majority of physicists.

Einstein's researches are, of course, well chronicled and his more important works include Special Theory of Relativity (1905), Relativity (English translations, 1920 and 1950), General Theory of Relativity (1916), Investigations on Theory of Brownian Movement (1926), and The Evolution of Physics (1938). Among his non-scientific works, About Zionism (1930), Why War? (1933), My Philosophy (1934), and Out of My Later Years (1950) are perhaps the most important.

Albert Einstein received honorary doctorate degrees in science, medicine and philosophy from many European and American universities. During the 1920's he lectured in Europe, America and the Far East and he was awarded Fellowships or Memberships of all the leading scientific academies throughout the world. He gained numerous awards in recognition of his work, including the Copley Medal of the Royal Society of London in 1925, and the Franklin Medal of the Franklin Institute in 1935.

Einstein's gifts inevitably resulted in his dwelling much in intellectual solitude and, for relaxation, music played an important part in his life. He married Mileva Maric in 1903 and they had a daughter and two sons; their marriage was dissolved in 1919 and in the same year he married his cousin, Elsa Löwenthal, who died in 1936. He died on April 18, 1955 at Princeton, New Jersey.

What is Quantum Physics?

Quantum physics is a branch of science that deals with discrete, indivisible units of energy called quanta as described by the Quantum Theory. There are five main ideas represented in Quantum Theory:


Energy is not continuous, but comes in small but discrete units.
The elementary particles behave both like particles and like waves.
The movement of these particles is inherently random.
It is physically impossible to know both the position and the momentum of a particle at the same time. The more precisely one is known, the less precise the measurement of the other is.
The atomic world is nothing like the world we live in.

While at a glance this may seem like just another strange theory, it contains many clues as to the fundamental nature of the universe and is more important then even relativity in the grand scheme of things (if any one thing at that level could be said to be more important then anything else). Furthermore, it describes the nature of the universe as being much different then the world we see. As Niels Bohr said, “Anyone who is not shocked by quantum theory has not understood it.”

Albert Eynşteyn (almanca Albert Einstein) (14 Mart, 1879 - 18 Aprel, 1955) - alman fiziki

Nisbilik nəzəriyyəsi və xüsusilə də cisimlərin kütlə və enerjiləri arasındakı məşhur E=mc² münasibətinə görə məşhurdur. 1921-ci ildə Nəzəri fizika elmində xidmətlərinə və ələxsus fotoelektrik effekt qanunun kəşfinə görə Nobel mükafatına layiq görülmüşür. Eynşteynin fizika elminə bəxş etdiyi digər töhfələr arasında - xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi, ümumi nisbilik nəzəriyyəsi, nisbi kosmologiya sahəsində tədqiqatları, kapilyar hərəkət, kritik opalesensiya, statik mexanikanın klassik problemləri və onların kvant fizikasına tətbiqi məsələləri, məhlullarda Braun hərəkətinin izahı, monatomik qazların kvant nəzəriyyəsi, aşağı radiasiya sıxlıqlarında işığın istilik xüsusiyyətləri (Eynştyen bununla Foton nəzəriyyəsinin əsanı qoyur), süni (və ya həyəcanlaşdırılmış) süalanma da daxil olmaqla radiasiya nəzəriyyəsi, eynicinsli sahə nəzəriyyəsi və digər elmi tədqiqat işlərini göstərmək olar.

1999-cu ildə Time jurnalının keçirdiyi səs sorğularına əsasən "Əsrin adamı" və tanınmış fiziklər arasında keçirilmiş sorğulara görə isə bütün dövr və xalqların ən böyük fiziki adlarına layiq görülmüşdür. Müasir günümüzdə "Eynşteyn" adı dahi, düha kimi sözlərə sinonim kimi işlədilməkdədir.

1879-cu il martın 14-də Almaniya*da doğulub. İlk təhsilini Münhendəki Luitpold Gimnaziumuda alır. 1894-cü ildə Hermann Eynşteyn*in iflası nəticəsində onlar İtaliya*ya köçürlər. Albert təhsilini Münhendə davam etdirir. 1896-ci ildə İsveçrəyə təhsilini davam etdirmək üçün gedir və İsveçrə Federal Politexnik Məktəbində fizika və riyaziyyat müəllimi ixtisası üzrə təhsilini davam etdirir. 1903-cü ildə Mileva Maric ile evlənir . Bir qızı ve iki oğlu dünyaya gəlir. 1905-ci ildə doktorluq dissertasiyasini müdafiə edir və 1909-cu ildə Zürix Universitetinde professor kimi çalışmağa başlayır. 1911-ci ilde Praqa Universitetində fizika professoru oldu. 1912-ci ildə Zürix Universitetinə geri dönüb riyaziyyatçı Marcel Grossman ilə çalışmağa başlayır. 1914-cü ildə Berlin Universitetində professor kimi çalişmağa başlayır. Albert Eynşteyn alman vətəndaşı olsa da, 1933-cü ildə siyasi səbəblərə görə bundan imtina edib Amerika*ya köçür və Prinston Universitetində professor kimi çalişmağa başladı. 1940-cı ildə Amerika vətəndaşı olur və 1945-ci ildə təqaüdə çıxır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Albert Eynşteyn böyük şöhrət qazanır. Albert Eynşteyn Dr. Chaim Weizmann ilə Jerusalem Universitetində birgə çalışır. 1945-ci ildə Ruzvelt-ə yazdığı məktubunda nüvə silahını düzəldə bildiyi baradə xəbər verir. Xirosima və Naqasaki faciəsindən sonra bu ixtirasından böyük peşmanlıq hissi keçirir və bundan sonra nüvə silahlarının yaradılmasına və istifadəsinə qarşı mübarizə aparır. Atom Bombası Albert Eynşteynə, Avropa ve Amerika*dakı bir çox universitetlərdən fizika və tibb sahələrində qürurlu doktor dərəcəsini almağa haqq qazandırır. 1920-ci illərdə Avropa*da, Amerikada dərs deyir. Çalışmaları nəticəsində bir çox mükafatlar alır. Bunlar arasında Copley Nişanı (1925) ve Franklin Nişanı (1935) da var idi. 1921-ci ildə fizika sahəsində fotoeffekt bağlı işlərinə görə Nobel mükafatı*na layiq görülür. Albert Eynşteyn 18 aprel 1955-ci ilde Prinstonda vəfat edir.

Bildiyimiz kimi Eynsteyn bu nezeriyye ile demek olar ki Nyuton qanunlarini hec de hemise dogru olmadigin subut etdi.Nyutona gore cismin kutlesi onun suretinden asili deyildi.Amma Eynsteyn belke de dunyanin en guclu nezeriyyesi ile bunun eksini subut etdi.demek kutleyle elageli Eynsteyn dusturu beledi( insallah sehv xatirlamiram)
m=m0/kokde(1-v*v/c*c)
v-cismin sureti
c-isig sureti
bu dusturdan cixan odur ki cisim isig suretine yaxin suretle hereket etdiyi zaman kutlesi sonsuz artir.bu fikri ilk defe esidende dogurdan teeccublenmisdim.tesevvur edin ki biz her hansi bir cisme isig sureti versek onun sureti sonsuz artacaq.cunku v=c oldugu zaman v*v/c*c nisbeti 1 olacaq.1-1=0 haminin bildiyine gore her hansi bir ededi sifira bolduyumuz zaman sonsuz alinir.burdan da isbat ede bilerik ki cisim isig sureti ile hereket etse onun kutlesi sonsuz artacaq.
p.s. cox maraglidir ki bu nezeriyyeye gore Eynsteyn nobel mukafati almadi.cunku nobel ucun praktikada isbatlanmasi lazimdir.tebii ki hec bir cisme isig sureti vere bilmeyeceyimize gore praktika edilmedi.amma mene ele gelir ki bu vaxta qeder nobel mukafatina layiq bir nezeriyye varsa o da Nisbilik nezeriyyesidir.

Eynşteyn sevgilisinin xətrinə SSRİ-nin xüsusi orqanlarıyla əməkdaşlıq eləyirdi.
1915-ci ildə Eynşteyn nisbilik nəzəriyyəsini bitirir. Onun nəzəriyyəsinin nəticələri elan olunanda Eynşteyn bir gecədə bütün düynyaya tanınır və alimlər bir ağızdan onu dəqiq və düzgün elan elədilər. Baxmayaraq ki, onun hesablamalarını astronomlar təcrübədən keçirib nəticələri yalnız 1 ildən sonra açıqlamışdılar.
3 yaşında gəzən, 7 yaşında danışan dahi
Eynşteyn uşaqlıqda heç də istadadlı uşaq olmayıb. Hamıya o, inkişafdan qalmış kimi görünürdü, çox gec yeriyib, gec də dil açmışdı. 7 yaşına qədər Albert kiçik frazalardan başqa heç nə danışa bilmirdi. Hətta 9 yaşında da o, səlist danışa bilmirdi. Yalnız 10 yaşından sonra Albertin intellekti və xasiyəti formalaşmağa başlayır. Katolik məktəbə oxumağa verilmiş Albert oxumağa biganə qaldı. Gələcək alimin qiyməti 3-lə 4 arası idi. Uşaqlar hər səhər yürüşə düzülürdü. Bura məktəbdən daha çox kazarmaya bənzəyirdi.
Münhen gimnaziyasında olarkən o artıq bilirdi ki, hansı elmlərə diqqət vermək lazımdır. Fizika və riyaziyyatdan göstəriciləri orta idi, qalan dərslərə isə hes fikir vermək fikri yoxuydu. Təkcə ingilis dilində esselər yazmaq ona ləzzət verirdi. Ailəsi maddi durumunu tarazlaşdırmaqçün Milana köçəndə tək qaldığı 6 ay ərzində Albert qəti qərara gəlmişdi. Milana gələn kimi o, valideynlərinə elan elədi ki, Münxen məktəbini atıb heç imtahanlara da getməyəcək və yəhudi icmasıyla əlaqəsini üzəcək. Ən vacibi isə alman vətəndaşlığından imtina eləyib üzərinə qoyulmuş hərbi mükəllifiyyətdən canını qurtaracaq. Sürix Politexnik institutuna mühəndis elektrik fakultəsinə imtahan vermiş Eynşteyn imtahandan kəsilir. Növbəti dəfə yəni bir ildən sonra Sürexin pedaqoji fakultəsinə daxil ola bilir. İnstitutu bitirəndən sonra Eynşteyn birtəhər diplom ala bilsə də işsiz qalır. Bir-iki dəfə o, müvəqqəti müəllim işinə düzəlir. Eynşteynin geyməyə bircə köhnə kostyumu vardı, yeməyə isə çox qənaətlə xərcləməli olurdu. Bəzən günlərlə ac qalmalı da olurdu. O vaxtlar yeməməzlikdən qara ciyərinə zərər toxunur ki, bu xəstəlik ömrü doyu onu incidir. Dahi fizik 7 il ərzində bu bürada başqalarının kəşflərinə patent yazmaqla gündəlik çörəyini qazanıb. Vaxtın çoxluğu paralel olaraq fizika ilə məşğul olmağa imkan verirdi.
Eynşteynin şöhrət dənizində
Sürixdə təhsil zamanı Eynşteyn serb Mileviç Mariklə yaxınlaqır. Birinci arvadı ondan 4 yaş böyük. Az keçmiş onların nigahdan kənar qızı olur. Eynşteyn hesab eləyirdi ki, qanundan kənar doğulmuş uşaq onun karyerasına zərrə yetirə bilər. Ona görə uşağı evdən uzaqlaşdırırlar. Daha bir il sonra Eynşteyn və Mileviç hər iki ailənin etirazına baxmayaraq evlənir. Büroda işləyə-işləyə «Fizika salnamısi» jurnalında 5 məqaləsini çap eləyir. Onlardan üçünü fizika tarixində dahi hadisə sayırlar. Fotoelektoron effekti haqqında məqaləsi isə 16 ildən sonra Nobel mükafatına layiq görülür. Sonra doğulan iki oğlanları birinci qızdan fərqli olaraq ailədə sevgi əhatəsində böyüyür.
Onlar Berlinə köçəndən sonra da Mileva adəti üzrə onu qısqanmaqda davam eləyirdi. Düzün desək onun şübhələri əsassız da deyildi. Eynşteynin cavan qızlara olan xüsusi münasibətini hamı bilirdi. Hələ evliykən Eynşteyn öz qohumlarından olan Elza Livental ilə yaxınlaşır. Eynşteyn xəstələnəndə məhz kuzina Elza onun yatağının yanında keşik çəkirdi. Eynşteynin xəstəliyi onları yaxınlaşdırdı və Mileva ilə boşanan kimi onlar evləndilər. Albert Eynşteyn söz verdiyi kimi Nobel mükafatından aldığı pulu keçmiş arvadı və otlanlarına verdi.
Boşanmadan bir neçə ay sonra onun bütün dünya tanıdı. Qəribəsi odur ki, Eynşteyn onun kəşflərindən tamamilə baş çıxarmayan insanların arasında məşhur idi. Məşhurluğunun səbəbi isə İngiltərə və Amerikanın jurnalistləri idi. Müharibədən bezmiş mətbuat tamam fərqli şeylərdən yazmaq istəyirdi. Ona görə nisbilik nəzəriyyəsi ictimai sensasiyaya çevrildi. Hamı bu kəşfi eləyən insanla tanışlığa can atırdı. Amma alim stereotipi əvəzində onlar axmaq zarafatları və hoqqabazlığı ilə seçilən pırtlaşıq saçlı insanı gördülər. Eynşteyn qəribə xorizmi vardı, harda olmasından asılı olmayaraq diqqət mərkəzində olurdu, xüsusilə də qadınların diqqətində. Onlar nədənsə hamı nisbilik nəzəriyyəsinin izahını alimin öz dilindən eşitmək istəyirdi. Eynşteyn şöhrət dənizində üzürdü.
Alim və cəsus qadın
Elzanın ölümündən bir il əvvəl Eynşteynin həyatında növbəti sevgi əhvalatından fərqlənən bir qadın əmələ gəldi. 10 ildən artıq sürmüş bu sevgi macərasının detalları son illərdə MTN gizli aktları ortaya çıxardılanda aşkarlandı. Burda alimin SSRİ xüsusi orqanlarıyla əməkdaşlığının faktları açıqlanırdı. Sənədlər arasında Eynşteynin sevgilisinə həsr elədiyi sevgi soneti də vardı. Eynşteyn sevgilisinin xətrinə xüsusi orqanlarla əməkdaşlığa razılıq vermişdi. Onlar Nyu-Yorkda görüşmüşdü. Məşhur heykəltaraş Sergey Konenkov Eynşteynin büstünü hazırlamalıydı. Heykəltaraşın arvadı Marqarita Konenkova ilə ilk görüşdən alimin ağlını başından almışdı. Onda Eynşteynin 56, Marqaritanın 39 yaşı vardı.
MTN zabitləri Marqaritanın səviyyəli xəfiyyə kimi yüksək qiymətləndirirdilər. Kəşfiyyatın əsas məqsədi yeni yaranan nüvə silahı yaradanların adlarını öyrənmək idi. Marqarita Konenkova Eynşteyn vasitəsilə bu mövzuda çoxlu informasiya əldə eləyə bilmişdi. Elza rəhmətə gedən kimi Marqaritə dahi alimin yanıdakı boş yeri həmən doldurdu. Onlar otaqlarını quş yuvası adlandırır, bir-birinə hədiyyə elədiklərini ümumi sayaraq «Almar» adlandırırdılar (Hər ikisinin adının ilk hecası). Almar döşəyi, Almar kreslosu, Almar qəlyanı da vardı. Marqarita hərdənbir alimin pırpız saçlarını yuyub səliqəyə salırdı. Marqarita gedəndən sonra Eynşteyn bu işin öhdəsindən heç cür gələ bilmirdi: «Başımı yumağa cəhd elədim, amma deyim ki, alınmadı. Axı mən sənin kimi səliqəli və təcrübəli deyiləm. Sən gedəni yuvamız yetim qalıb». Eynşteynlə arvadının artan münasibətlərindən xəbər tutandan sonra əri adətinə xələf çıxıb evdə böyük bir skandal düzəltdi. Amma Marqarita SSRİ-yə köçənə qədər Eynşteynlə gizli görüşlərinin arasını kəsmədi. Marqarita nüvə silahı üzrə məlumat toplayırdı, onun arxivində Oppenqeymlə – nüvə silahının «atası» ilə şəkli də vardı. Eynşteyn hər şeyi bilir və Marqaritaya acıyırdı, SSRİ-ni «sənin kobudlaşmış vətənin» adlandırırdı. Sevgililər sonrakı 10 ili məktublarda yaşayıblar. Eynşteynin məktubları qüssəli və kədərli olurdu… Eynşteynin və ərinin ölümündən sonra Marqarita otağından çıxmayaraq türmədəki kimi yaşayıb yeməməzlikdən ölmüşdü.
«Elm dinsiz çolaqdır, din elmsiz kordur»
1921-ci ildə Eynşteyn Nyu-York ravvini Gerbert Qoldşteyndən teleqram aldı: «Allaha inanırsınızmı. Nöqtə. 50 sözlük ödənilmiş cavab». Eynşteyn cəmi 24 sözlə cavab verdi: «Mən insan taleləri və hərəkətlərini idarə edən tanrıdansa Spinozanın tanrısına inanmaq istərdim. O tanrı ki, bütün varlıqların mahiyyətində dayanır».
Artıq 12 yaşından bəri Eynşteyn o qədər tez-tez «tanrı» kəlməsini işlədirdi ki, hamı çaş-baş qalırdı. Əslində isə bu sözün arxasında tamam başqa fikir dayanırdı: «Mən şəxsləndirilmiş tanrıya inanmıram. Məndə dini adlandırmaq mümkün olan nəsə varsa o da dünyanın quruluşuna sonsuz heyranlıq hissidir. Mənimçün tanrı insan zəifliyinin yığını, İncil isə hörmətli, amma primitiv əfsanələr toplusudur. Bunun ən gözəl təfsiri də məni fikrimdən döndərə bilməz».
O hesab eləiyrdi ki, Kainatdakı səliqə öz-özünə yarana bilməzdi. Eynşteyn hesab edirdi ki, təbiəti öyrənən hər kəsdə dini sitayişə bənzər hisslər yaranmalıdır. Ona görə də elm insanı dinə gətirir.
«Dördüncü dünya savaşı olarsa bu müharibə dəyənək və daşlarla aparılıcaq»
Hitler Almaniyanın kansleri olanda Eynşteyn artıq ölkədə yoxuydu. O, anlayırdı ki, Almaniyaya qayıtsa faşistlər onu öldürəcək. 1930-cu ildən sonra Eynşteyn Kaliforniyaya köçür və Hitlerin hakimiyyəti vaxtı alman torpaqlarına ayaq da basmır. 1933-cü ildə isə Prussiya elmlər Akademiyasından və vətəndaşlıqdan imtina elədiyini də elan eləyir. Alman vətəndaşlığından imtinadan sonra nisbilik nəzəriyyəsi almaniyada «fizikada yəhudi sui-qəsdi» adlanırdı. ABŞ-da olduğu illərdə Eynşteyn imkanı daxilində alman antifaşistlərinə kömək eləyirdi. O narahat idi ki, alman alimləri nüvənin bölünməsi təcrübələrinin uğurla başa vursalar Hitler nüvə silahına sahib ola bilər. Dünyanın taleyindən narahat olan Eynşteyn Ruzveldə məşhur məktubunu yazır. Bu məktubda o, nüvə silahı yaratmaq xahişini əsaslandırmışdı. Amma müharibə bitən kimi Eynşteyn tərki silah cərəyanına qoşularaq kütləvi məhvetmə silahlarının yığışdırılması və sülh uğlrulda mübarizəyə qoşuldu. Sonralar Eynşteyn bu məktubuna görə çox peşmanlıq hissi keçirib: «Bilsəydim ki, almanlar nüvə silahını yaratmağa çatmayacaqlar, onada heç barmağımı da tərpətməzdim».
Hər bir insan dünyaya ondan götürdüyü qədər qaytarmalıdır
Universitetlər onu sıralarında görməkçün mübarizə eləyir, dünya alimləri ondan məsləhətlər alır, müxtəlif fondlar və təşkilatlar onun dəstəyi və köməyi uğrunda mübarizə aparırdılar. Eynşteyn dahi alim təsəvvürlərinə sadiq qalaraq elmdən kənarda yalnız iki ideyaya pasifizm və sionizm ideyalarına sadiq idi. Eynşteyn bəzən homoseksualistləri dəstəkləyir və sodomitlərə qarşı qanunun ləğvini tələb edən sənəddə öz imzasını da atmışdı. 1952-ci ildə İsrailin ilk prezidentinin ölmündən sonra Eynşteynə prezident olmaq təklifi də edilib. Amma Eynşteyn imtina edərək bu vəzifəyə layiq olmadığını bildirib.
Albert Eynşteyn demokratik sosialist, humanist, pisifist və antifaşist olsa da SSRİ-də Stalin rejimini qəbul eləmirdi. Hər cür nasionalizmi qəbul etmir onu «bəşəriyyətin qızılça xəstəliyi» adlandırırdı. Eynşteyn eləcə də Amerikanın qaradərili insanlarının vətəndaşlıq hüquqları uğrunda mübarizəsini aktiv şəkildə dəstəkləyirdi. Solçu meyllərinə görə «etibarsız» sayılan Eynşteynin FBR-dəki dosyesi 1427 səhifəyə çatmışdı.
Miltiplikatorların çin olmuş arzuları
Albert Eynşteynin zahiri görünüşü – pırtlaşıq saçlı, sadə sviterdə və son dərəcə unutqan – «divanə alim» obrazının yaranmasına təkan verib. Özü haqqında bəzən deyərdi ki, «öz pırpız saçlarıyla daha çox məşhurdur». «Tayms» jurnalı Eynşteyni «miltiplikatorların çin olmuş arzuları» adlandırıb. Hazırda Eynşteynin adı ticarət markası sayılır. Çünki Eynşteyn öz varidatını (həmçinin onun rəsmlərinin istifadəsini) Yerusəlimdəki Yəhudi Universitetinə vəsiyyət eləyib və «Albert Eynşteyn» brendi ticarət markası kimi qeydiyyatdan keçib.
6 yaşından skripka çalan Eynşteynin musiqiyə olan marağı ömrünün sonuna kimi alimlə bərabər sürür. Eynşteyn hətta riyaziyaatçı, rolis, hüquqşünas və kitab cildləyicisi ilə birlikdə kvintetdə ifa eləyib. Sabahı gün qəzetlərdə dahi musiqiçi, əvəzsiz skripkaçı Eynşteyn haqqında resenziya çıxmışdı. Eynşteyn məqaləni cibində cəzdirir və «Siz elə bilirsiz mən aliməm? Xeyr, mən əslində məşhur skripkaçıyam» deyib zarafat eləyəndi.
Eynşteyn və bəstəkar Hans Eysler bir məclisə düşürlər. Ev sahibi bilirmiş ki , Eynşteyn skripkada yaxşı çalır və ondan xahiş edirlər ki, Eyslerlə birgə nəsə ifa eləsinlər. Eysler bir neçə dəfə yenidən girişi ifa eləsə də Eynşteyn xanənin lazımlı yerində daxil ola bilmir. Axırda Eysler royalın arxasından qalxıb deyir: «Heç cür anlaya bilmirəm ki, üçə qədər saya bilməyən adamı bütün dünya necə dahi hesab eləyə bilər!».
Eynşteyn Çarli Çaplinin filmlərini çox sevərdi və şəxsiyyətinə, eləcə də personajlarına xüsusi münasibəti vardı. Çaplinə göndərdiyi teleqramda belə yazır: «Sizin filmləri bütün dünya anlayır və mən əminəm ki, siz dahi insan olacaqsız. Eynşteyn»
Çaplin cavab yazır: «Mən sizinlə daha artıq fəxr eləyirəm. Sizin nisbilik nəzəriyyəsini heç kim anlamır. Amma siz artıq dahi insan olmusuz. Çaplin».
«Mən iik müharibə, iki arvad və Hitleri görüb hələ də sağ qalmışam»
Son illəri Eynşteyn xəstəliklərindən əziyyət çəksə də sakit və üzügülər adam kimi yaşayırdı. Ölüm gələndə isə «Mən yer üzündə öz vəzifəmi yerinə yetirmişəm» deyərək həyatını peşmanlıqsız başa vurdu. Eynşteyn 76 yaşında vəfat eləyib. Şəxsiyyətə pərəstişin heç bir formasnı qəbul etməyən alim təntənəli dəfn mərasimlərini də məqbul saymırdı. Ona görə də o vəsiyyət eləmişdi ki, dəfn olunduğu yer gizli qalsın ki, insanlar oranı məbədə çevirə bilməsinlər. Onun dəfnində 12 nəfər ən yaxın adamı iştirak eləyirdi. Meyiti yadırılandan sonra külünü küləyə sovurmağı da Eynşteyn özü arzulamışdı.
Aforizmlər:
• Tanrı bicdir amma qərəzli deyil.
• Yalnız başqalarıyçün yaşanan ömür layiqli sayıla bilər.
• Xoşbəxt həyat yaşamaq istəyirsizsə əşyalara yox, ideyaya bağlanın.
• İki şeyin - Kainat və insan axmaqlığının sonu yoxdur. Amma Kainata gəlincə o qədər də əmin deyiləm.
• İnsanın əsil qiyməti eqoizmindən necə və hansı üsullarla canını qurtarmasındadır.
• Riyaziyyat özünü aldatmağın ən kamil yoludur.
• Avtoritetlərə qarşı nifrətimin cəzası kimi tale mənim özümü avtoritet elədi.
Lətifələr
Bir dəfə Eynşteyndən soruşurlar ki, qadına münasibəti necədir? O- o! deyərək Eynşteyn nisbilik nəzəriyyəsini kəşf elədi.
***
Görüşlərin birində bir qadın rəfiqələrinə öz biliyini nümayiş eitdirmək məqsədilə Eynşteynə sual vermək qərarına gəlir:
- Siz mənə zaman və əbədiyyət arasında fərqi izah edə bilərsinizmi?
Eynşteyn:
- Bilirsinizmi, mənim sizə bunu izah eləməyə zamanım yetsəydi belə sizə bunu anlamaqçün əbədiyyət gərək olardı.

EINSTEIN ALBERT (1879-1955) Hələ kiçik yaşlarından Eynşteyn riyaziyyatla maraqlanırdı.12 yaşında olarkən oçyeni dərs ilində keçiləcək yeni fənnlərlə tanış oldu.Bunlardan biri də Həndəsə idi.Dərsliklə ilk tanışlıq onu həmişəlik özüne cəlb etdi.Eynşteyn 6 yaşından skripka çalmağa başlamışdı.Lakin o,uzun müddət ifa etdiyi musiqidən lezzet almamış,yalnız ona verilən dərsləri vicdanla yerinə yetirmişdi.Sonralar o,öz yorğunluğunu skripkada gözəl havalar çalmaqla çıxarmışdır.1905-ci ilin yanvarı idi.İsveçrənin Bern şəhərinin küçələrində kasıb geyimli cavan bir oğlan dalğın halda dolaşırdı.Öz riyazi qabiliyyəti ilə professorları heyran qoyduğu politexnik instutundakı təhsil illəri arxada qalmışdı.İş axtarmağa sərf olunan yarıac-yarıtox keçirdiyi bir neçə ay da arxada idi.Cavan oğlan 4 elmi məqalənin planını fikirləşirdi.Bu dörd məqalə fizikada inqilaba səbəb olacaqdı.20-ci əsrin əvvəlində Nyutonun klassik mexanikası bəzi yeni kəşfləri izah etməkdə aciz idi.Hele böyük rus alimi Lomonosov belə hesab edirdi ki, bütün cisiml

ər atomlardan ibarətdir.Lakin atomlar çox kiçik olduqlarından onları görmək mümkün deyildi.Bu,bəzi alimlərdə atomların varlığına şübhə yaratmışdı.Düzdür,atomların varlığı 1827-ci ildə ingilis botaniki Brounun kəşf etdiyi Broun hərəkəti ilə təsdiq olunurdu.Lakin,bu hərəkət elə nizamsız ve anlaşılmaz idi ki... Eynşteyn bu şübhələrə son qoydu.O,sübut etdi ki,Broun hərəkəti ciddi qanunlara tabedir ve bu qanunlar təkcə atomların real varlığını təsdiq etmir,həm də onların ölçülərini hesablamağa imkan verir.Eynşteynin 1-ci məqaləsi elə bu barədə idi.Fiziklərin rastlıaşdığı digər çətinlik işığın ikili tebiətində idi.Tecrübələrdə işıq özünü bir qayda olaraq dalğa kimi,bəzi hallarda ise ən kiçik hissəckilərdən-kvantlardan və ya fotonlardan ibarət işıq seli kimi göstərirdi.Eynşteyn izah edirdi ki,cismin səthinə düşən işıq kvantları cisimdən başqa hissəcikləri-elektronları çıxarır.Bu məqalə cəmi bir neçə səhifədən ibarət olsa da,alim ve mühendislərə texnikanın səsli kinodan və televiziyadan tutmuş qayri-adi işıq mənbələrinə –lazerlərədək bir çox möcüzələrin yaradılması yollarını öyrədirdi.Bu məqaləyə görə Eynşteynə nobel mükafatı verildi. Lakin üçüncü məqalə Eynşteyni daha çox şöhrətləndirdi.Qaliley və Nyutonun dövründən alimler bilirdilər ki,hərəkət edən arabadan irəli atılan daş geri atılan daşdan sürətlə yerə düşür,çünki birinci halda arabanın sürətinə elavə olunur ikinci halda isə çıxılır.Yerdəki bütün cisimlər bu sadə qanuna tabə olur.Eynşteyn sübut etdi ki, işıq bu qanuna tabe olmur.İşıq sürətinin ölçülməsinə dair alimlərin apardığı tecrübələr istənilən nəticəni vermirdi.Eynşteynin NİSBİLİK NƏZƏRİYYƏSİ adlandırdığı bu nəzəriyyə həll olunmayan bir çox məsələləri həll etdi.Bu nəzəriyyənin əsas müddealarından biri bu idi ki,işıq sürəti həmişə sabit olub,saniyədə texminən 300 min kilometrə bərabərdir.Əgər hər hansı cismin sürəti işıq sürətinə yaxınlaşarsa.onda bu cismin hərəkəti Nyuton qanunlarına yox,Eynşteynin kəşf etdiyi qanunlara tabe olar.Yəni,Eynşteyn sübut etdi ki.Nyuton qanunları heç də hər zaman doğru deyil.Bu nəzəriyyəni başa düşmək çox çetindir.Lakin,hər bir fizik üçün bu nəzəriyyə məktəbli üçün vurma cədvəli qədər vacibdir.Çünki bu nəzəriyyədən elm ve texnikada,məsələn,astrofizikada və yüklü zərrəciklər sürətləndiricilərinin qurulmasında istifadə olunur. Eynşteynin dördüncü məqaləsi cəmi 3 səhifədən ibarət olsa da,bu səhifələr atom enerjisindən istifadə yolunu bəşəriyyətin üzünə açdı.Alimi hələ qabaqda çoxlu çətin tapşırıqlar,parlaq uğurlar,daim inadlı zəhmət illəri gözləyirdi. Eynşteyn faşizmə,müharibəyə nifrət edir,bütün ömrü boyu sülh uğrunda mübarizə aparırdı.Amerikan təyyarəçilərinin yapon şeherleri Xirosima və Naqasakiyə atom bombası atdığı haqqında dəhşətli xəbər eşitdiyi dəqiqələr Eynşteynin həyatında ən ağır dəqiqələr olmuşdur.O,bu hadisədən sonra bu sözləri demişdir:”Mən atom bombasını ona görə kəşf etmədim ki, insanlar bir-birilərini qırsınlar.”Böyük alim arzu edirdi ki,onun kəşfləri adamlara ölüm yox,sevinc və bilik gətirsin.

Albert Einstein Hayatı


20. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçisi. Yahudi asıllı Alman teorik fizikçi
20. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçisi. Yahudi asıllı Alman teorik fizikçi

20. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçisi olarak nitelenen Albert Einstein, Görelilik kuramını (diğer adları ile İzafiyet Teorisi ya da Rölativite Kuramı) geliştirmiş, kuantum mekaniği, istatistiksel mekanik ve kozmoloji dallarına önemli katkılar sağlamıştır. Kuramsal fiziğine katkılarından ve fotoelektrik etki olayına getirdiği açıklamadan dolayı 1921 Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştür. (Nobel Ödülü'nün ve Nobel Komitesi'nin o zamanki ilkeleri doğrultusunda, bugün en önemli katkısı olarak nitelendirilen Görelilik kuramı fazla kuramsal bulunmuş ve ödülde açıkça söz konusu edilmemiştir.)

Einstein 1879 yılında Güney Almanya ’nın Ulm kentinde dünyaya geldi. Babası küçük bir elektrokimya fabrikasının sahibi; annesi ise, klasik müziğe meraklı, eğitimli bir ev hanımıydı. Konuşmaya geç başlaması ve içine kapanık bir çocuk olması, ailesini tedirginliğe düşürmüşse de, sonraki yıllarda bu korkularının gereksizliği anlaşılacaktı. Giderek meraklı, hayal gücü zengin bir çocuk olarak büyüyordu.

Okulu hiçbir zaman sevemedi. Gerçekten de, genç Einstein’ın ileride ortaya çıkacak dehasının temelleri, kendisinin de sonradan belirttiği gibi, okulda değil başka yerlerde atılmıştı: “Çocukluğumda yaşadığım iki önemli olayı unutamam. Biri, beş yaşında iken amcamın armağanı pusulada bulduğum gizem; diğeri on iki yaşındayken tanıştığım Öklid geometrisi.Gençliğinde bu geometrinin büyüsüne kapılmayan bir kimsenin, ileride kuramsal bilimde parlak bir atılım yapabileceği hiç beklenmemelidir!”

Lise öğrenimini 1894′te İsviçre’de tamamladı ve 1896′da Zürih Politeknik Enstitüsü’ne (ETH) girdi.

Einstein, Sırp asıllı Mileva Maric adlı bir fizik öğrencisi ile evlendi. Mileva, Einstein’nın 1905′te çıkardığı araştırmanın matematik hesaplarında yardımcı olmuştur.

1955′te hayata gözlerini yumana kadar bilim dünyasına çok şey kattı. 1916′da yayımladığı “Genel Görelilik Kuramı“, 1921′de “fotoelektrik etki ve kuramsal fizik" alanında çalışmalarıyla aldığı Nobel Fizik Ödülü, dahinin en önemli başarılarından sadece ikisi ya bilinmeyen dünyası… Bern’de federal patent dairesinde görev aldı. Bu görevden arta kalan zamanlarda çağdaş fizikte ortaya atılmaya başlanan problemler üzerinde düşünme fırsatı buldu. Önce atomun yapısı ve Max Planck’ın kuantum teorisi ile ilgilendi. Brown hareketine ihtimaller hesabını uygulayarak bunun teorisini kurdu vedeğerini hesaplayarak teorisini test etti. Kuantum teorisinin önemini ilk anlayan fizikçilerden birisi oldu ve bunu ışıma enerj Avogadro sayısının isine uyguladı. Bu da onun, ışık tanecikleri veya fotonlar hipotezini kurmasını ve fotoelektrik olayını açıklayabilmesini sağladı.

1905 yılında “Annalen der Physik” dergisinde bu çalışmalarını açıklayan iki yazısından başka, üçüncü bir yazısı daha çıktı ve bu yazıda görecelik teorisinin temelini attı. Teorileri sert tartışmalara yol açtı. 1909′da Zürih Üniversitesi’nde öğretim görevlisi oldu. Prag’da bir yıl kaldıktan sonra, Zürih Politeknik Enstitüsü’nde profesör oldu. 1913′de Berlin Kaiser-Wilhelm Enstitüsü’nde ders verdi ve Prusya Bilimler akademisine üye seçildi. Bir bilim adamı olarak 1. Dünya Savaşı’nda tarafsız kaldı. İlk eşinden Hans ve Eduard isminde iki erkek çocuk sahibi olan bilim adamını 1914 yılında eşi terk etti. 1. Dünya Savaşı nedeniyle yiyecek kıtlığı sırasında mide ağrıları çeken bilim adamına kuzeni Elsa bakmış ve ikinci defa kuzeni Elsa ile evlenmiştir.

Birçok özlü inceleme yazısı yayımladı ve bunlarda teorilerini geliştirdi. 1921′de Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı.

Yabancı ülkelere birçok gezi yapmakla birlikte 1933′e kadar Berlin’de yaşadı. Almanya’da yönetime gelen Nasyonal Sosyalist (Nazi) rejimin ırkçı tutumu dolayısıyla, pek çok Musevi asıllı bilim adamı gibi o da Almanya’dan ayrıldı.
Paris’te College de France’ta ders verdi; burdan Belçika’ya oradan da İngiltere’ye geçti. Son olarak Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek Princeton Üniversitesi kampüsünde etkinlik gösteren Institute for Advanced Study’de (İleri Araştırma Enstitüsü) profesör oldu. 1940 yılında Amerikan yurttaşlığına geçti.
Küçük oğlu Eduard akıl hastalığı nedeni ile Zürih yakınlarında bir bakım evinde hayatını geçirmiş; büyük oğlu Hans, babası ve annesinin karşılaştığı Zürih Polytecnic’te mühendislik okumuş ve daha sonra University of California, Berkley’de profesörlük yapmıştır. 1955′de Princeton’da ölmüştür; oğlu Hans yanında bulunmuştur.
Üvey kızı Margot Einstein, bilim adamının kişisel mektuplarını özenle herkesten saklamış ve kendisinin ölümunden 20 yıl sonra daha saklı kalmasını vasiyet etmisti. Günümüzde Princeton Üniversitesi tarafından basılan bu mektuplar bilim adamının gizli kalmış özel yaşamı hakkında ilginç bilgiler sunmaktaydı.

BULUŞLARI

Einstein'ın fizik alanındaki çalışmaları modern bilimi büyük ölçüde etkiledi.

Bu teori üç bölüme ayrılır:

Newton mekaniğinin yasalarını değiştiren ve kütle ile enerjinin eşdeğerli olduğunu öne süren Özel Görelilik (1905);
Eğrisel ve sonlu olarak düşünülen dört boyutlu bir evrene ait çekim teorisini veren Genel Görelilik (1916);
Elektro-manyetizma ve yerçekimini aynı alanda birleştiren daha geniş kapsamlı teori denemeleri.
İlk iki teorinin geçerliliği atom fiziği ve astronomi alanında yapılan deneylerle çok başarılı bir biçimde sınanmıştır; çağdaş fiziğin temel taşları arasında yer alırlar. Einstein atom ile ilgili olarak: "Ben atomu iyi bir şey için keşfettim,ama insanlar atomla birbirlerini öldürüyorlar." demiştir. Ayrıca birçok kişinin ilgisini çeken "Neden Sosyalizm?" adlı yazısı Monthly Review adlı aylık dergisinin, ilk sayısının, ilk yazısıdır.